In Japan hebben de oude ambachten nog veel aanzien. Traditionele ambachten worden nog sterk geassocieerd met kwaliteit. Dit zie je onder andere terug in de kwaliteit van aikido pakken, maar ook in allerlei andere doeken. In Japan worden doeken nog in allerlei situaties gebruikt, katoenen zakdoeken zijn nog uitstekend te vinden, maar typischer zijn wellicht de furoshiki: doeken om iets in te wikkelen, bijvoorbeeld een cadeau.
De letterlijke betekenis van furoshiki (風呂敷) is “bad sprei”, en dat hint naar het oorspronkelijke doel van deze doeken. Niet zozeer om over een bad heen te leggen, zoals je met een sprei op je bed zou doen, maar om je spullen in te knopen bij het gebruik van een publiek bad, een ander veel voorkomend gebruik in Japan. Van oudsher waren de furoshiki voorzien van een familiewapen.
Modern gebruik: het inpakken van een bento
Gaandeweg werd men steeds creatiever met de prints die op de doeken staan. Prints kunnen variëren van geometrische patronen, vaak populair onder jongens, of schattige figuurtjes zoals katten of bloesems, vaak populair onder meisjes. Ook de toepassingen werden steeds breder. Zo worden furoshiki veelvuldig gebruikt als herbruikbaar inpak”papier” voor cadeaus. Het meest voorkomende moderne doel is echter waarschijnlijk het inpakken van Japanse lunchtrommels, bento. Door het knopen blijven de trommel en de eetstokjes goed dicht zitten en zijn deze makkelijk te vervoeren.
Het formaat van een furoshiki is sterk afhankelijk van het doel. Voor lunchtrommels is de standaard maat 70cm x 70 cm, en deze doeken zijn op heel veel plekken in Japan te koop. De furoshiki rechts is tweelaags, dit is niet standaard.
Binnen budo: terug naar de roots
Binnen budo, zoals aikido, is het gebruik meer in lijn met de oorsprong van furoshiki: het bij elkaar knopen van je spullen. Hoewel dit zeker ook met de keikogi (het trainingspak) kan, wordt dit voornamelijk gedaan met de hakama. Dit heeft meerdere voordelen: de hakama blijft netter bij elkaar geknoopt zitten, is makkelijker in en uit een (kleine) tas te halen, en het zweet uit het pak trekt minder in de hakama, waardoor deze wat minder vaak gewassen hoeft te worden. In plaats daarvan kun je de furoshiki wassen. Voor het knopen van een hakama is een wat grotere furoshiki nodig dan voor een lunchtrommel. 80 cm x 80 cm volstaat meestal. Deze maat is echter wat lastiger te vinden. Een alternatief is om zelf een mooie stof uit te zoeken en tot een furoshiki te vermaken.
Manieren van knopen:
Er zijn tal van manieren te bedenken om furoshiki te knopen, elk met eigen toepassingen en voordelen. De Japanse overheid heeft een beknopt overzicht uitgegeven. Hier zie je zelfs manieren om een watermeloen (3) en flessen (12 en 13) te vervoeren met een doek. Voor het knopen van een hakama is de “Basic Carry Wrap” (1) het meest gebruikt.
