Zanshin (残心) is een van de ongrijpbare begrippen binnen aikido. Wat er veelal mee bedoeld wordt is dat men alert moet blijven voor, gedurende en vooral ook na afloop van een techniek. Met andere woorden: een stukje aandacht overhouden aan het einde van de techniek. Het karakter zan (残) betekent “overblijven” en het karakter shin (心) betekent hart of geest. De karakters samen betekenen dus letterlijk “achtergebleven hart of geest”.
Zanshin
Typische voorbeelden van iemand die geen zanshin toont: ontspannen, bijna nonchalant, staan, tijdens de techniek bezig zijn met het koppel naast je of meteen wegdraaien om weg te lopen zodra ukegegooid is.
Iemand die wel zanshin toont staat al netjes in kamae voor de aanval van uke begint, is bewust bezig met de techniek correct uitvoeren (met oog voor het welzijn van uke), en blijft ook na de worp op uke gericht in kamae staan.
Het nut van zanshin
Zanshin is enerzijds een goede oefening voor het lichaam, je spendeert langer in een lage, stevige, en tevens fysiek zware houding. Maar het is vooral een goede oefening voor de hersenen. Concentreren op 1 persoon en actie, terwijl er van alles om je heen gebeurt is lastig, maar ook heel nuttig.
Ook voor de veiligheid is een goede zanshin belangrijk. Als tori ben je verantwoordelijk voor het welzijn van uke. Het is belangrijk om uke zowel tijdens als na de techniek goed in de gaten te houden om botsingen te voorkomen. Op een (over) volle mat kan dit gedeeltelijk ten koste gaan van je eigen houding, de winst zit hem dan in de veiligheid en het trainen van je concentratie.
Tot slot ziet het werken met een goede zanshin er natuurlijk een stuk beter uit, daarom is het voor een goede demonstratie onontbeerlijk. Dit alles maakt zanshin tot een belangrijk concept binnen aikido en is daarom een van de aspecten die beoordeel worden tijdens de examens.
Kokyuu (呼吸) betekent letterlijk “ademhaling”. Het woord is opgebouwd uit 呼, wat zoiets als “roepen” betekent, en 吸, wat zoiets als “zuigen” of “inhaleren” betekent. Het Japanse woord 呼吸 roept daarmee een beeld op van het herhaaldelijk uitblazen en inhaleren van lucht: ademen! Ademen is iets wat we de hele dag doen, maar lang niet allemaal op de juiste manier. De meest ontspannen manier om te ademen is met je buik. In dit geval duwt je middenrif je organen naar beneden, waardoor je longen zich volzuigen. Het lichaam is erop gemaakt deze ademhaling normaliter de hele dag uit te voeren.
Er is echter een tweede manier van ademen, met de borst. Deze ademhalingsmethode hebben we voor stressvolle momenten, bijvoorbeeld wanneer er gevaar dreigt. Op dat moment trekken je nek spieren en tussenribspieren je borstkas omhoog, waardoor deze opent en je longen zich nog voller zuigen met lucht. Hierdoor neem je in korte tijd meer zuurstof op.
Gezondheid en krijgskunst
Borst vs buik ademhaling
Ademen met je borst is ontzettend nuttig voor korte, stressvolle, periodes. Maar onder invloed van langdurige spanningen, bijvoorbeeld rondom deadlines en keuze-stress, ademt een grote groep mensen bijna voortdurend met hun borst. Dit is niet goed voor de gezondheid. De nekspieren en tussenribspieren zijn hiervoor niet gemaakt en kunnen klachten veroorzaken, bijvoorbeeld in het hoofd of de armen.
Ook martiaal gezien is borstademhaling niet ideaal. Het lichaam associeert dit met stress, en spant zich aan. Het doel van aikido is juist dat we leren om ontspannen met een conflict om te gaan. Daarnaast drukt een buikademhaling je organen naar beneden, waardoor je zwaartepunt iets lager komt te liggen – je staat stabieler. Borst ademhaling daarentegen trekt je ribbenkast omhoog, waardoor je zwaartepunt hoger komt te liggen en je minder stabiel bent.
Oefeningen voor de ademhaling
Ademhalingsoefeningen aan het begin van de les
Buikademen is een natuurlijk proces. Met een beetje geluk herkent je lichaam het en neemt het vanzelf over. Dit is op voorwaarde dat je zelf ontspannen bent. Een gemakkelijke oefening om het buikademen te bevorderen kun je ’s avonds voor de tv of op je bed uitoefenen. Leg een hand op je borst, en een hand op je buik. Adem rustig in en uit, en zorg dat de hand op je buik beweegt, en die op je borst niet.
Op den duur zul je merken dat je meer controle krijgt over je ademhaling, en kun je het zonder handen proberen. En dan kan het eigenlijk overal, in de rij bij de kassa, op je werk, tijdens het koken of in de auto. Hoe meer je het doet, hoe meer je lichaam geneigd is om het ook op andere (rustige) momenten te blijven doen, en hoe beter je aikido wordt. Veel succes!
Kokyuu houd ons levend en ontspannen, het is dan ook een van de dingen die beoordeeld wordt op het examen. Hierbij wordt gekeken naar hoe men in staat is om continu door te trainen, een rustige, ontspannen ademhaling is hiervoor vereist. Daarnaast helpt een goede ademhaling bij het juist timen van bewegingen, bijvoorbeeld in reactie op een aanval.
Ma-ai is een begrip binnen aikido, wat vaak vertaald wordt als “afstand”, namelijk die tussen je partner en jou. Letterlijk betekent het “tussenruimte”, dus niet alleen de afstand, maar ook wat er zich daar bevindt. Meestal bevindt zich hier niets, dus dan volstaat de simpele vertaling. Als men de begrippen ma en ai los vertaalt en samenvoegt, wordt het “het afstemmen van de ruimte”.
Ma-ai binnen Aikido
In beginsel wordt men geleerd dat ma-ai drie afstanden betreft: de afstand waarop men veilig staat, de afstand waarop men aangevallen kan worden, en de afstand waarop men een techniek kan uitvoeren. Alle drie concepten waar tori, de uitvoerder, mee te maken heeft. Dit is geen incorrecte uitleg, maar geeft uke, de ontvanger, een passieve rol. “Afstemmen van de ruimte” is wat dat betreft een betere vertaling, omdat het de invloed van beide betrokkenen erkent.
De juiste afstand
Ma-ai hangt af van de situatie
Twee mensen die aan het strijden zijn proberen allebei een zo voordelig mogelijke positie in te nemen voor henzelf ten opzichte van een ander. Dit heeft te maken met hun eigen balans, maar vooral ook met hun afstand tot elkaar. Dit is niet alleen iets van tori, maar juist datgene waar uke mee bezig moet zijn terwijl tori iets uitvoert. De juiste afstand verschilt per techniek, maar is ook sterk afhankelijk van de grootte van tori en uke.
Een groter verschil in lengte moet vaak gecompenseerd worden met een grotere afstand. Dit wordt extra duidelijk bij technieken als irimi-nage en tenchi-nage, en natuurlijk bij hanmi-hantachiwaza. Tot slot, wordt dit net al zoveel dingen binnen aikido, het beste geïllustreerd met wapens. De afstand tussen tori en uke verandert op het moment dat een van de twee een wapen vast heeft. Dit is meteen zichtbaar aan het begin van de techniek, maar werkt ook door tijdens de techniek zelf.
Het is belangrijk de voor- en nadelen van verschillende afstanden te leren, en wat daarbij van je verwacht wordt als tori en uke.
Ma-ai is een belangrijk concept binnen aikido en wordt daarom beoordeeld op het examen. Er wordt onder andere gekeken of mensen alert zijn wanneer ze op een gevaarlijke afstand staan, of ze bij een aanval dichtbij genoeg staan dat ze kunnen reageren, en of ze een werkbare afstand kiezen voor de techniek die ze uit moeten voeren.
(English below) In januari 2026 bestaat Aikidojo Poort 10 jaar, reden voor een feestje! We kijken er naar uit om dit met jullie allen te vieren, op de best mogelijke manier: door samen te trainen! Daarom organiseren wij in het weekend van 10 en 11 januari 2026 een stage met Kayla Feder.
Planning:
Zaterdag 10 januari 9.00 – 10.00 jeugd (6-12 jaar) 10.00 – 12.00 volwassenen, open voor gevorderde jeugd (Kayla)
Zondag 11 januari 10.00 – 12.00 volwassenen, open voor gevorderde jeugd (Kayla)
12.00 – 13.00 familie training* (Maarten) 13.00 – 14.00 lunch
14.00 – 16.00 volwassenen (Kayla)
Prijs:
20/35/50/60 euro voor 1/2/3/4 lessen (van Kayla). Aanmelden niet nodig.
^10 euro per persoon voor het buffet/feest. Aanmelden vereist, kan tot maandag 22 december.
*De reünieles (bedoeld voor oud leden) en familietraining (bedoeld voor jeugdleden om samen met hun ouders op de mat te staan) zijn gratis. Het uur is ook te benutten voor een langere lunch.
Er wordt een simpele lunch georganiseerd (soep en brood), deze is gratis voor deelnemers.
Praktische informatie:
Er is ruim voldoende parkeerplaats aanwezig in de omgeving van de dojo. Bus 4 stopt voor de deur van de dojo (halte Homeruskwartier midden), en rijdt in 11 minuten naar station Almere Poort, of in 21 minuten naar Almere Centurm. Zie 9292.nl.
Op het plein bij de dojo zit een supermarkt, snackbar en meerdere kleine restaurants.
Er zitten meerdere hotels in Almere, hier een kleine selectie:
In January 2026 Aikidojo Poort will celebrate its 10 year anniversary! We look forward to celebrating this with all of you in the only way we know how: by training together! Therefore we organise a seminar with Kayla Feder in the weekend of January 10th and 11th.
Planning:
Saturday 10th of January 9.00 – 10.00 youth (6-12 jaar) 10.00 – 12.00 adults, open to advanced youth (Kayla)
Zondag 11 januari 10.00 – 12.00 adults, open to advanced youth (Kayla)
12.00 – 13.00 family training* (Maarten) 13.00 – 14.00 lunch
14.00 – 16.00 adults (Kayla)
Price:
20/35/50/60 euro for 1/2/3/4 classes (by Kayla). Registration is not required.
^10 euro per person for the buffet/party. Registration is required, open until Monday the 22nd of December.
*The reunion class (meant for former members) and family training (meant for youth members to train together with their parents) are free. These hours can also be spend having a longer lunch.
A simple lunch (soup and bread) will be provided free of charge for participants.
Practical Information:
There is plenty of parking space available in the vicinity of the dojo. Bus line 4 stops right in front of the dojo (stop “Homeruskwartier Midden”), and will take you to Almere Poort station in 11 minutes, and to Almere Centrum station in 21 minutes. For more information, see 9292.nl/en
On the square in front of the dojo there is a supermarket, burger joint and various small restaurants.
There are several hotels in Almere, this is a small selection:
In menig dojo hoort men de termen “matte“, “hajime” en “yame” klinken. Net als met gaan staan en zitten zijn er ook bekende en veel gebruikte woorden voor “wachten”, “starten”en “stoppen”. Niet iedereen kent deze woorden even goed, en er worden veelvuldig fouten gemaakt door leraren.
Starten of beginnen – Hajime
Twee aikidoka staan klaar voor sumo-worstelen
Hajimeru (始める) is het Japanse woord voor “starten”. Zoals altijd eindigt de gebiedende wijs op een “e”, in dit geval wordt het hajime (始め). Naast “start!” betekent hajime ook “een begin” of “de eerste keer” (als zelfstandig naamwoord), al wordt het dan meestal met een ander karakter (初) geschreven. Hajime wordt vaak aan het begin van wedstrijden geroepen om aan te geven dat men mag beginnen. Binnen aikido kennen we geen wedstrijden, maar het zou bijvoorbeeld bij examens of sumo-worstelen gebruikt kunnen worden. Meestal kiest men echter voor het vrijblijvender douzo “ga je gang”.
Wachten – Matte
Aikidoka zijn gaan zitten nadat er “matte” geroepen werd
Matsu (待つ) betekent “wachten”. Hier is de gebiedende wijs matte (待って), wat “wacht” betekent. Dit wordt bij judo vaak gebruikt om het einde van een ronde aan te geven. Bij aikido zie je het nog wel eens terug als een leraar wil dat je stopt met oefenen en even op je plek gaat zitten. Bijvoorbeeld zodat de leraar aanvullende instructies kan geven. In het Japans wordt matte vaak gebruikt in combinatie met chotto “een beetje”. Chotto matte betekent zoiets als “even wachten!”
Stoppen – Yame
Aikidoka oefenen “randori” tot er “yame” geroepen wordt
Yameru (止める) betekent “stoppen”, de gebiedende wijs is yame (止め). Dit wordt vaak gebruikt om aan te geven dat de oefening voorbij is en iedereen moet gaan zitten om te kijken naar de volgende opdracht en instructies. Het wordt binnen aikido geregeld gebruikt in combinatie met hai: hai-yame. Helaas verbastert dit snel tot hayame (早め), wat “vroeg” betekent. Een andere veel gemaakte fout is dat het met een harde j wordt uitgesproken: jame. Dit woord bestaat niet in het Japans, en doet daardoor denken aan jama (邪魔, “obstructie”). In combinatie met hai wordt het dan hai-jame, wat bijna klinkt als hajime: begin! Verwarring alom dus.
Voor de meesten zal het nooit een halszaak worden om correct Japans te spreken, maar het kan geen kwaad om de uitspraak van veel gebruikte woorden goed aan te leren. Zo kan men in ieder geval de fouten vermijden die verwarring creëren.
Miyuki Kumazawa sensei komt weer naar Europa voor een tour in maart 2025: Nederland, Luxemburg en Frankrijk. Neem contact op met lokale dojo via hun websites voor vragen en om te reserveren voor het eten.
Voor accommodatie in Frankrijk, neem contact op met Mw. Dominique Bedell per telefoon (+33 687 28 63 74).
Registratie voor de stage op voorhand is niet nodig. Registratie voor het eten sluit 7 dagen voor de eerste les in een land!
Praktische informatie:
Er is ruim voldoende parkeerplaats aanwezig in de omgeving van de dojo. Bus 4 stopt voor de deur van de dojo (halte Homeruskwartier midden), en rijdt in 11 minuten naar station Almere Poort, of in 21 minuten naar Almere Centurm. Zie 9292.nl.
Op het plein bij de dojo zit een supermarkt, snackbar en meerdere kleine restaurants.
Er zitten meerdere hotels in Almere, hier een kleine selectie:
Miyuki Kumazawa Sensei returns for another European Tour in March 2025 : Netherlands, Luxembourg, France. Please contact local Dojo´s through their websites for dinner reservations and other queries.
For accomodation in France, please contact Mrs. Dominique Bedell by phone +33687.28.63.74.
Registration for the seminars in advance is not needed, but registration for dinner will close 7 days before the classes start in the specific country !
Practical Information:
There is plenty of parking space available in the vicinity of the dojo. Bus line 4 stops right in front of the dojo (stop “Homeruskwartier Midden”), and will take you to Almere Poort station in 11 minutes, and to Almere Centrum station in 21 minutes. For more information, see 9292.nl/en
On the square in front of the dojo there is a supermarket, burger joint and various small restaurants.
There are several hotels in Almere, this is a small selection:
Het meest bekende Japanse woord voor leraar is sensei, vergelijkbaar met het Chinese shifu. Sensei is een algemene titel voor een leraar (of bijvoorbeeld een arts). Het wordt tevens gebruikt als aanspreektitel als men tegen een leraar praat. Er zijn binnen aikido echter veel meer woorden die gebruikt worden om leraren mee aan te duiden, zoals shihan. De meeste andere woorden worden daarentegen zelden gebruikt als aanspreektitel.
Dit is vergelijkbaar met een (basis)school hier in Nederland, waar je tegen alle mannelijke docenten “meester” zegt. Ook de directeur spreek je aan met “meester”. Wanneer je het over de directeur hebt noem je hem ineens wel directeur.
Hieronder bespreken we een aantal bekende Japanse termen:
Shihan
Aad Thijs, shihan van de AKN
Naast sensei is shihan waarschijnlijk het meest gebruikte Japanse woord voor leraar in het westen. Vrij vertaald betekent het “groot meester”, maar het wordt ook wel eens vertaald als “leraar van leraren”. Het wordt namelijk geschreven met de Japanse karakters 師範.
師, shi, is een Japans karakter wat zoveel betekent als “leraar” of “mentor”, en wordt ook gebruikt voor religieus leiders. Het karakter 範, han, betekent “voorbeeld”, 師範 betekent dus een “voorbeeld voor leraren”.
Shihan is een eretitel die binnen aikido in Japan vooral gebruikt wordt voor leraren van hombu dojo die ten minste 6e dan hebben. Buiten Japan wordt de titel gegeven aan leraren die al een aantal jaar minstens 6e dan hebben en daarnaast aan het hoofd staan van een organisatie zoals een bond of sectie. Aikidojo Poort is aangesloten bij de sectie Aikido Kenshukai Nederland (AKN), de shihan van de AKN is Aad Thijs.
Shidoin en shidosha
Shidoin (指導員) en shidosha (指導者) bestaan beide uit drie karakters en betekenen nagenoeg hetzelfde. Het eerste karakter, 指, shi, betekent zowel “vinger” als “aanwijzen” of “aanwijzing”. Het tweede karakter, 導, dou, betekent “leiden” of “gidsen”. De betekenis van de samenstelling van deze twee tekens is voor de hand liggend: “instructie”.
Het derde karakter maakt het subtiele verschil tussen de twee termen. 者, sha, betekent letterlijk “persoon”, en kennen we in het westen van het woord 芸者, geisha, letterlijk “kunst-persoon”. 員, in, betekent letterlijk “lid”, en wordt gebruikt in constructies zoals “clublid” of “staflid”.
In het dagelijks leven wordt de term shidosha iets vaker gebruikt, vergelijkbaar met de Nederlandse term “instructeur”. Binnen aikido gebruikt men eigenlijk uitsluitend shidoin. Shidoin impliceert dat men als leraar deel is van een grotere organisatie.
Aangezien shihan en shidoin allebei een titel voor een leraar is, en allebei beginnen met shi, zou je denken dat het karakter shi in beide gevallen hetzelfde is. Dit is dus niet het geval, en puur toeval. Dergelijke eigenaardigheden zijn geen zeldzaamheid in de Japanse taal.
Fukushidoin
Fuku (副) betekent assistent, of vervanger, en wordt in samenstellingen gebruikt op de manier dat wij “vice” gebruiken. De betekenis van fukushidoin 副指導員 is daarmee meteen helder: het is een “assistent leraar” of “vervangend leraar”.
De Japan reis 2024 is weer voorbij! De afgelopen weken vertoefden Dmitri, Laura en Maarten in Japan om daar te trainen in Hombu dojo, het aikido hoofdkwartier. En natuurlijk ook om een beetje toerist te spelen. Hieronder lees je hun reisverslag.
Kun je geen genoeg krijgen van dit soort reisverslagen? Ook het verslag van de Japan reis 2020 is nog te vinden op onze website: Japanreis 2020
31 januari
Laura en Maarten zijn in het holst van de nacht opgestaan en naar Schiphol gebracht. Na een vlotte gang langs de controle zijn ze op hun vlucht naar Londen gestapt, om vanaf daar door te vliegen naar Tokyo, waar ze in de vroege ochtend aan zullen komen. Dmitri volgt een dagje later.
1 februari
Voor de ochtend voorbij is staan Laura en Maarten bepakt en bezakt te wachten op de trein naar het centrum van Tokyo. Ze dragen kilo’s aan souvenirs en 3 aikido pakken per persoon bij zich. Inchecken kan pas in de middag, dus na hun spullen in een kluisje ondergebracht te hebben gaan ze Shinjuku onveilig maken.
Shinjuku is een drukke stadswijk in het westen van Tokyo, waar onder andere het gemeentehuis, de Meiji-schrijn en hombu dojo zich bevinden. Net ten zuiden, in Shibuya, vindt men de welbekende voetgangerskruising en het station waar de hond Hachiko trouw op zijn baasje wachtte.
Vanaf het torenhoge gemeentehuis heb je (gratis!) een prachtig uitzicht over de metropool, en de Meiji-schrijn vormt een oase van rust in de verder zo gejaagde stad.
Na deze eerste toeristische activiteiten kunnen Laura en Maarten inchecken in het appartement wat hun thuis gaat zijn de komende anderhalve week, precies op tijd om de lessen van Fujimaki-sensei en Kobayashi-sensei mee te pikken.
2 februari
De wekker gaat om 5:30, na kort opfrissen en een onigiri melden Laura en Maarten zich voor de eerste les van de dag, van Dojo-cho (de achterkleinzoon van de grondlegger). Daarna volgt een les van Katsurada-sensei, waar Maarten met een van de uchi-deshi mag trainen. Zoals gebruikelijk de komende dagen is het daarna tijd voor een grote kom Gyu-don (rijst met rundvlees en ui) en een dutje van een uur of twee om het lichaam de kans te geven te herstellen.
De derde les, van Seki-sensei is een eerste weerzien, met de Italiaanse Gianfranco, die Maarten 4 jaar geleden meenam naar een onsen. Ook de vierde les, wederom van Dojo-cho, is een weerzien, dit keer met de Finse Konstas, die ook net terug is in Tokyo.
3 februari
Na de vliegende start gisteren gaan we meteen verder in hetzelfde ritme. Inmiddels is ook Dmitri gearriveerd. De dag begint wederom met les van Dojo-cho, op een overvolle mat. Helaas wordt op dit moment hombu-dojo verbouwd, wat betekent dat “de zaal” op de 3e etage niet beschikbaar is en we het met de kleinere zalen op de 2e en 4e etage moeten doen. Het goede nieuws is dat er airco-systemen komen waardoor de boel in de zomer hopelijk beter uit te houden is!
De tweede les is van Mori-sensei, die zoals altijd nadruk legt op het bewaren van de center-lijn. De twee avondlessen zijn van Sugawara sensei, en vormden het weerzien met de Duitse Guenter, die Maarten 17 jaar geleden wegwijs maakte tijdens zijn eerste bezoek aan Hombu, en nog altijd trouw in Hombu traint.
4 februari
Zondag is altijd een trage dag in Hombu-dojo, met maar twee lessen: Kanazawa-sensei en Dojo-cho. Daarna spoedden Laura en Maarten zich naar de nabijgelegen havenstad Yokohama, waar een van Maarten zijn oud klasgenoten woont, evenals haar moeder, Michiyo-san. Michiyo-san heeft enkele jaren geleden de kalligrafie voor de kamiza van de dojo gemaakt.
We worden getrakteerd op een ontzettend gezellige dag, vol lekker eten en een minder typische blik op Japan. Zo doen we onder andere de Cupnoodle-factory aan, een museum wat verteld over de geschiedenis van het bedrijf Nisshin, wat het overgrote deel van de instant-noodles ter wereld maakt. Ook vanuit de Yokohama Landmark Tower heb je een prachtig uitzicht over de stad, en in de verte zien we zelfs het gemeentehuis van Shinjuku weer liggen.
6 februari
Gisteravond begon het te sneeuwen, waardoor er de laatste les slechts 11 mensen op de mat stonden! Bijzondere ervaring en een super gave les van Yokota-Sensei. Ook betekent het sneeuw schuiven in de ochtend. Iets wat men in Japan plichtsgetrouw meteen doet. Laura komt precies op het juiste moment de dojo uit om de Ueshiba familie te assisteren en wordt daarvoor hartelijk bedankt door Dojo-cho.
Na een volle dag met lessen van Dojo-cho, Irie-sensei, Sakurai-sensei en Osawa-sensei, is het eindelijk tijd voor wat sociale activiteiten! Er is op dit moment een Duits(talig)e invasie in Hombu, met vier jongvolwassenen die voor enkele maanden zijn neergestreken in Tokyo om zichzelf in het zweet te kunnen werken. Samen met een van hen, de Duitse Vessa, gaan we traditie getrouw okonomiyaki eten en daarna door voor karaoke!
De selectie liedjes is soms wat willekeurig, maar tot vreugde van Vessa is het Duitse 99 Luftballons bijvoorbeeld gewoon te vinden. Laura en Maarten doen of ze in de keuken staan, en Dmitri gaat los op wat rock klassiekers. Hoewel in het begin onwennig komt iedereen daarna los en wordt het een heus feestje!
9 februari
We zijn een week in Hombu, en gewend aan het ritme. Maarten krijgt de kans om met de derde van de vier uchi-deshi te trainen en de lessen gaan zich vanaf nu herhalen. Er is echter een verrassing: we moeten helaas de les van Miyamoto-sensei missen, die moet naar de VS om een stage te geven. Zijn les wordt vervangen door niemand minder dan Suzuki-sensei!
Op een afgeladen en veel te kleine mat zien we hoe hij met net zoveel energie en passie les staat te geven als dat hij op een stage doet. Ontzettend gaaf om bij te zijn! Ook draaien we nog weer even een was, zodat onze pakken schoon ingepakt kunnen worden. Dit weekend hebben we een korte intermezzo voor we volgende week weer verder trainen.
12 februari
Het is niet alleen maar afzien deze reis. Na een aantal dagen hard trainen volgt er ook plezier. Dmitri, Laura en Maarten zijn de afgelopen dagen afgereisd naar het bergdropje Hakone. Het gebied rondom Hakone staat bekend om twee dingen: natuurlijke heet waterbronnen (met bijbehorende onsen – publieke baden) en een prachtig uitzicht op Fuji-san, veruit de bekendste en mooiste berg van Japan.
Wat men kan zien van Fuji-san is erg afhankelijk van het weer, en dat kan per uur verschillen. Na een eerste voorzichtige glimps tussen de wolken door, verschijnt Fuji-san op dag twee in alle overtuiging. Precies op dat moment maken we de “golden circle” – een tocht met boot, kabelbaan en kabeltrein, die een uitzicht biedt op Fuji-san dat niet te evenaren is. Ook eten we de typische in zwavelwater gekookte eieren van Owakudani, en worden Laura en Maarten geïnterviewd door een Japanse youtuber (link volgt).
De trip kwam precies precies op het moment dat de lichamen begonnen te protesteren, en dankzij het heilzame bronwater gaan Laura en Maarten morgen weer vol goede moed verder! Dmitri reist al vast verder naar het westen.
14 februari
Valentijnsdag, in Japan op geheel eigen wijze gevierd (daar schrijven we nog wel een keer over…), maar voor ons belangrijker: weer een volle trainingsdag, met lessen van onder andere Sasaki-sensei, die elk jaar naar Nederland komt, en Kuribayashi-sensei, die elk jaar naar België komt.
Onze (vele) aanwezigheid lijkt op te gaan vallen, we hoeven lang niet altijd meer te zoeken naar een partner, we worden steeds vaker benaderd door Japanners die met ons willen trainen. Ook mag Maarten twee keer uke zijn voor de leraar.
Ondertussen gebruikt Laura de tijd ook om de toeristische kant van Tokyo te bewonderen, zo bezoekt ze de keizerlijke tuinen (zie foto).
15 februari
De laatste volle dag trainen voor ons dit jaar. Na de twee ochtendlessen van Dojo-cho en Osawa-sensei eten we snel weer een grote kom Gyu-don. De bediening is voor het eerst in bijna 2 weken geëmancipeerd genoeg om te controleren dat de extra grote kom voor Maarten bestemd is, in plaats van deze routinematig voor de neus van de man te zetten.
Na de zware brunch volgt dit maal geen dutje (dat zal ons nog duur komen te staan), maar reizen we af naar TeamLab Borderless, een digitaal museum waar men met licht (en soms geluid) bijzondere ervaringen creert (zelfs de filmpjes doen het geen eer aan). Dmitri, Emma en Jeffrey bezochten dit al vier jaar geleden, en ook wij moeten toegeven dat het een onbeschrijfelijk gave ervaring is! Al zegt een beeld meer dan duizend woorden, ook het beeldmateriaal valt in het niet bij een persoonlijk bezoek.
Na TeamLab Borderless spoedden we ons terug naar Shinjuku om een hapje te eten, de pakken op te halen en af te reizen naar Shinagawa voor de laatste lessen deze reis van Kumazawa-sensei in haar eigen dojo – Sanshinkai. 4 jaar geleden begonnen we onze reis op deze manier, dit keer sluiten we het aikido deel ermee af.
18 februari
De laatste paar dagen brengen ook Laura en Maarten door in het westen, in de omgeving van Kyoto. Ze doen onder andere de bekende Fushimi-Inari schrijn aan, met haar honderden oranje poorten. Ook Ginkakuji, de zilveren pagoda, omgeven door een prachtige tuin vol weelderig mos, en het sake-museum van Gekkeikan doen zij aan. Hoewel het nog te vroeg is voor de kersenbloesem, kunnen we wel volop genieten van de pruimenbloesem die reeds in bloei staat. Pruimenbomen zijn over het algemeen wat kleiner en wat minder sprookjesachtig, maar de bloesem zelf is er niet minder om.
En daarmee komt er een einde aan de Japan reis 2024!
Op 12 augustus 2022 is Erik Louw ons helaas ontvallen. Erik was een van de aikido pioniers van Nederland en heeft een enorme invloed gehad op het aikido landschap in Nederland. Veel Nederlandse aikidoka, waaronder ook veel van de gevorderden van Aikidojo Poort, hebben onder Erik getraind. Erik was een van de eersten in Nederland die les gaf aan kinderen. Het lesgeven aan kinderen is voor hem altijd een passie gebleven. We zullen voor altijd dankbaar zijn voor het plezier, de inspiratie en de mooie momenten die Erik ons gegeven heeft en zullen elk jaar in maart, rond zijn geboortedag, stilstaan bij zijn leven.
Herdenking Erik Louw 2025
In 2025 zal de herdenking plaatsvinden op zaterdag 15 maart bij Aikidojo Poort.
De lessen zullen verzorgd worden door (oud) leerlingen, en vrienden van Erik. In 2025 zijn dit: Thomas Huijgen, van Chushin Dojo (Amsterdam), Marrie Rebel-Demmer, van Aikidojo Haarlem, Jeanette Tanis van Sho Shin Aikido Dojo (Amsterdam), en John Goverts van Kaishinkan (Rotterdam).
Er zal een simpele lunch verzorgd worden voor alle aanwezigen. De dojo is gelegen aan een plein met onder andere een supermarkt en snackbar. Ook is er een zaterdag markt waar je zelf iets kunt halen bij etenskraampjes.
Voor de herdenking vragen we een bijdrage van 10 euro per persoon. De opbrengst zal gaan naar Kika (Stichting Kinderen Kankervrij), een goed doel wat Erik altijd een warm hard toegedragen heeft.
Jo, 杖, is het Japanse woord voor staf. Binnen aikido wordt hier een stok van ongeveer 130 cm lengte mee bedoeld. Een jo heeft normaal gesproken een diameter van ongeveer twee tot drie centimeter. Deze stevige wapenstokken werden in de tijd van de samurai veel gebruikt door mensen die zich geen zwaard konden permitteren, of die geen zwaard mochten dragen.
Hoewel een stok natuurlijk een aantal zwakke punten kent ten opzichte van een zwaard, is een geoefend stokvechter niet direct kansloos in een duel. Doordat de stok langer is dan het zwaard heeft de stokvechter meer bereik. Daarnaast beschermt het gemiddelde harnas tegen steken en snijden, waardoor een zwaard minder effectief wordt. Een stok haalt de kracht uit impact, terwijl een harnas een stuk minder bescherming biedt daartegen. In het westen zie je daarom ook de ontwikkeling van wapens als de morgenster en krijgshamer. Wel is het belangrijk je te realiseren dat het in die tijd vooral de zwaardvechters waren die geoefend hadden, en dat de stokvechters het daarom nog steeds vaak af moesten leggen.
De jo is in wezen de Japanse variant van wat men in het Engels een quarterstaff noemt. Uit een boomstam haalde men vier quarterstaffs. Dat heeft niets te maken met de lengte, maar alles met de dikte. Men zaagde de stam over de lengte in vier kwarten, die daarna geschuurd werden tot een ronde staf. Dit is dan ook waar de naam quarterstaff, “kwart-staf” vandaan komt.
Kwaliteit hout
Een jo
Jo zijn verkrijgbaar in verschillende kwaliteiten hout. Omdat er veel slagen mee uitgevoerd worden waarbij de jo elkaar raken, en deze ook regelmatig door de handen glijdt is het, net als bij een bokken, belangrijk een harde houtsoort te kiezen die niet splintert. Japans eiken is hiervoor ideaal. Er is zowel rood als wit eiken verkrijgbaar op de markt. De (mogelijk subjectieve) ervaring van Aikidojo Poort is dat rood eiken meer te lijden heeft onder vocht (en dus eerder krom trekt) dan wit eiken. Daarom hebben wij in de dojo alleen wit eiken.
Trainen met een Jo
Binnen aikido wordt op veel verschillende manieren geoefend met de jo:
Suburi – losse slagen die men individueel maakt in de lucht. Er zijn 20 standaard jo-suburi.
Jo-Kata – een serie bewegingen die achtereenvolgend gemaakt worden volgens een vast patroon. Kan alleen of in tweetallen. Er zijn verschillende series, onder andere de 13- en 31- kata.
Kumi-Jo – kata voor twee personen, waar beiden een stok vast hebben.
Jo-nage – “werpen met de staf”, tori heeft een jo vast met twee handen, uke pakt deze vast met een hand en tori voert een aikido techniek uit met behulp van de stok.
Jo-dori – “afnemen van een staf”, uke valt aan (meestal met een horizontale stoot), en tori voert een aikido techniek uit waarbij tori de controle over de jo overneemt
Trainen met de jo is heel goed voor je kamae (houding), ma-ai (afstand) en het bewust worden van de center-lijn, de kortste weg tussen jou en je tegenstander. Ook leert het je bewust worden van welke richting op je kracht zet, een vereiste voor werken zonder spierkracht.
Een aantal van de oefeningen met wapens zijn opgenomen in het curriculum voor de dan-examens. Er wordt, mede daarom, van je verwacht dat je tegen de tijd dat je examen doet je eigen wapenset hebt. Al kun je die ook in dat geval nog wel van iemand lenen.
