Kokyuu (呼吸) betekent letterlijk “ademhaling”. Het woord is opgebouwd uit 呼, wat zoiets als “roepen” betekent, en 吸, wat zoiets als “zuigen” of “inhaleren” betekent. Het Japanse woord 呼吸 roept daarmee een beeld op van het herhaaldelijk uitblazen en inhaleren van lucht: ademen! Ademen is iets wat we de hele dag doen, maar lang niet allemaal op de juiste manier. De meest ontspannen manier om te ademen is met je buik. In dit geval duwt je middenrif je organen naar beneden, waardoor je longen zich volzuigen. Het lichaam is erop gemaakt deze ademhaling normaliter de hele dag uit te voeren.
Er is echter een tweede manier van ademen, met de borst. Deze ademhalingsmethode hebben we voor stressvolle momenten, bijvoorbeeld wanneer er gevaar dreigt. Op dat moment trekken je nek spieren en tussenribspieren je borstkas omhoog, waardoor deze opent en je longen zich nog voller zuigen met lucht. Hierdoor neem je in korte tijd meer zuurstof op.
Gezondheid en krijgskunst
Ademen met je borst is ontzettend nuttig voor korte, stressvolle, periodes. Maar onder invloed van langdurige spanningen, bijvoorbeeld rondom deadlines en keuze-stress, ademt een grote groep mensen bijna voortdurend met hun borst. Dit is niet goed voor de gezondheid. De nekspieren en tussenribspieren zijn hiervoor niet gemaakt en kunnen klachten veroorzaken, bijvoorbeeld in het hoofd of de armen.
Ook martiaal gezien is borstademhaling niet ideaal. Het lichaam associeert dit met stress, en spant zich aan. Het doel van aikido is juist dat we leren om ontspannen met een conflict om te gaan. Daarnaast drukt een buikademhaling je organen naar beneden, waardoor je zwaartepunt iets lager komt te liggen – je staat stabieler. Borst ademhaling daarentegen trekt je ribbenkast omhoog, waardoor je zwaartepunt hoger komt te liggen en je minder stabiel bent.
Oefeningen voor de ademhaling
Buikademen is een natuurlijk proces. Met een beetje geluk herkent je lichaam het en neemt het vanzelf over. Dit is op voorwaarde dat je zelf ontspannen bent. Een gemakkelijke oefening om het buikademen te bevorderen kun je ’s avonds voor de tv of op je bed uitoefenen. Leg een hand op je borst, en een hand op je buik. Adem rustig in en uit, en zorg dat de hand op je buik beweegt, en die op je borst niet.
Op den duur zul je merken dat je meer controle krijgt over je ademhaling, en kun je het zonder handen proberen. En dan kan het eigenlijk overal, in de rij bij de kassa, op je werk, tijdens het koken of in de auto. Hoe meer je het doet, hoe meer je lichaam geneigd is om het ook op andere (rustige) momenten te blijven doen, en hoe beter je aikido wordt. Veel succes!
Kokyuu houd ons levend en ontspannen, het is dan ook een van de dingen die beoordeeld wordt op het examen. Hierbij wordt gekeken naar hoe men in staat is om continu door te trainen, een rustige, ontspannen ademhaling is hiervoor vereist. Daarnaast helpt een goede ademhaling bij het juist timen van bewegingen, bijvoorbeeld in reactie op een aanval.