Ma-ai is een begrip binnen aikido, wat vaak vertaald wordt als “afstand”, namelijk die tussen je partner en jou. Letterlijk betekent het “tussenruimte”, dus niet alleen de afstand, maar ook wat er zich daar bevindt. Meestal bevindt zich hier niets, dus dan volstaat de simpele vertaling. Als men de begrippen ma en ai los vertaalt en samenvoegt, wordt het “het afstemmen van de ruimte”.
In beginsel wordt men geleerd dat ma-ai drie afstanden betreft: de afstand waarop men veilig staat, de afstand waarop men aangevallen kan worden, en de afstand waarop men een techniek kan uitvoeren. Alle drie concepten waar tori, de uitvoerder, mee te maken heeft. Dit is geen incorrecte uitleg, maar geeft uke, de ontvanger, een passieve rol. “Afstemmen van de ruimte” is wat dat betreft een betere vertaling, omdat het de invloed van beide betrokkenen erkent.
De juiste afstand
Twee mensen die aan het strijden zijn proberen allebei een zo voordelig mogelijke positie in te nemen voor henzelf ten opzichte van een ander. Dit heeft te maken met hun eigen balans, maar vooral ook met hun afstand tot elkaar. Dit is niet alleen iets van tori, maar juist datgene waar uke mee bezig moet zijn terwijl tori iets uitvoert. De juiste afstand verschilt per techniek, maar is ook sterk afhankelijk van de grootte van tori en uke.
Een groter verschil in lengte moet vaak gecompenseerd worden met een grotere afstand. Dit wordt extra duidelijk bij technieken als irimi-nage en tenchi-nage, en natuurlijk bij hanmi-hantachiwaza. Tot slot, wordt dit net al zoveel dingen binnen aikido, het beste geïllustreerd met wapens. De afstand tussen tori en uke verandert op het moment dat een van de twee een wapen vast heeft. Dit is meteen zichtbaar aan het begin van de techniek, maar werkt ook door tijdens de techniek zelf.
Het is belangrijk de voor- en nadelen van verschillende afstanden te leren, en wat daarbij van je verwacht wordt als tori en uke.
Ma-ai is een belangrijk concept binnen aikido en wordt daarom beoordeeld op het examen. Er wordt onder andere gekeken of mensen alert zijn wanneer ze op een gevaarlijke afstand staan, of ze bij een aanval dichtbij genoeg staan dat ze kunnen reageren, en of ze een werkbare afstand kiezen voor de techniek die ze uit moeten voeren.