Hoe je staat, hoe je zit, welk been voor en hoe je vastpakt. Binnen aikido wordt het allemaal omschreven aan de hand van één begrip: kamae, “houding”. Het Japanse karakter voor kamae (構) wordt veelvuldig gebruikt in combinaties die structuur, bouw of samenstelling aangeven. Dit geeft meteen weer hoezeer houding en karakter met elkaar verbonden zijn in Japan. Je bent de houding die je jezelf geeft. Een correcte, nette, houding is daarom zeer belangrijk. Het staat niet alleen netjes en soms zelfs stoer, het heeft ook martiale voordelen. Er zijn grofweg twee verschillende houdingen aan te wijzen: shizentai (自然体) en hanmi (半身).
Shizentai
Shizen betekent “natuur” of “natuurlijk”. Je komt de karakters (自然) vaak tegen op “natuurlijk gebrouwen sojasaus”. Tai (体) betekent “lichaam”. Shizentai is elke houding die we van nature aannemen wanneer we in rust zijn. Binnen aikido en andere krijgskunsten kan het zowel de alledaagse houding zijn, als de voorgeschreven niet-martiale houding. Bijvoorbeeld de houding wanneer men naar de leraar luistert of kort voor het groeten. Tijdens ‘een correcte’ shizentai:
- Staan je voeten naast elkaar, vaak iets naar buiten gedraaid.
- Sta je op beide benen.
- Zijn je knieën licht gebogen. Met gestrekte knieën verbruikt je lichaam minder energie. Het is een soort natuurlijke energiebesparende rust stand. Aangezien krijgskunst wel rustig kan zijn, maar nooit rust, zijn gestrekte knieën een soort zonde. Dit maakt (het niet zo gezonde) op 1 been leunen meteen ook ongemakkelijk.
- Zijn je schouders en kin wat naar achteren getrokken.
- Is je rug uitgestrekt, alsof je aan een touwtje omhoog getrokken wordt.
Door deze houding aan te nemen wanneer je niet bezig bent zie je er nog steeds actief uit. Je zorgt voor een correcte belasting van de spieren die hiervoor gemaakt zijn.
Hanmi
Han (半) betekent “half”. Mi (身) betekent ook “lichaam” (het meest gebruikte woord voor lichaam in het Japans is een combinatie van deze twee karakters: 身体, meer hierover op onze pagina over het Japanse schrift). Hanmi betekent dus “half-lichaam”, en duidt een stand aan waar slechts de helft van je lichaam direct zichtbaar is, en 1 voet in de richting van de kijker wijst. Details wisselen van dojo tot dojo, en veranderen zelfs over tijd maar grofweg zijn er een aantal elementen aan te wijzen als standaard:
- Voeten staan ongeveer haaks op elkaar. Dit vergroot de stabiliteit in verschillende richtingen. Vroeger werd de voorste voet nog wel eens een stukje uitgedraaid. Dit vergroot de stabiliteit maar te ver uitdraaien gaat ten kosten van de beweeglijkheid en vergroot de kans op knie problemen.
- Knieën zijn nooit helemaal gestrekt, net als bij shizentai. Hoeveel de knieën gebogen moeten worden hangt af van de situatie en de opvattingen. Meer buigen betekent meer stabiliteit maar minder beweeglijkheid.
- De schouders en kin zijn licht naar achteren getrokken.
- De rug is recht en lang, alsof je aan een touwtje omhoog getrokken wordt.
Hanmi is altijd hetzelde, wat wisselt is welk been je voor hebt. Dit wordt meestal nader omschreven:
- Hidari betekent “links”, hidari hanmi kamae betekent dus “in half-lichaams-stand met het linkerbeen voor”
- Migi betekent “rechts”, migi hanmi kamae betekent dus “in half-lichaams-stand met het rechterbeen voor”
- Ai betekent “harmonie”, dat wil zeggen rechts-rechts, ai-hanmi betekent dus “in half-lichaamsstand met het zelfde been voor als je partner”
- Gyaku betekent “omgekeerd”, dat wil zeggen links-rechts, gyaku-hanmi betekent dus “in half-lichaamsstand in spiegelbeeld”
Een correcte houding is belangrijk binnen aikido. Het is een van de dingen die je techniek kracht geeft. Het is daarom een van de dingen die beoordeeld wordt op de examens.